MijnID

ERROR: EduDivers not found

lesgeven

ERROR: EduDivers not found

onderwijsbeleid

ERROR: EduDivers not found
volg ons op twitter
volg ons op twitter

nieuws

nieuw: schoolinspecties door leerlingen

31 december 2017 - Leerlingen kunnen de LHBT vriendelijkheid van schoen verbeteren door een schoolinspectie te doen en met onderbouwde aanbevelingen te komen. Dat is de conclusie van een experiment met onderzoek, schoolvisitaties en follow-up door EduDivers en AllThat Chas. De nieuwe methodiek is veelbelovend, omdat sinds begin 2017 "leerlingenparticipatie bij de wet verplicht is.

project

Vandaag publiceerde EduDivers de handleiding die zij ontwikkelde in samenwerking met All That Chas. De handleiding bouwt voort op een methodiek "schoolvisite" die EduDivers enige jaren geleden ontwikkelde. Tijdens een schoolvisite onderzoeken leerlingen hun school door middel van gesprekken, interviews, lesobservaties en analyse van de gegevens. Aan het end van de dag presenteren ze de reukstaten aan de directeur. Uit de ervaringen van EduDivers was gebleken dat scholen de visitaties leuke educatieve evenementen vonden, maar niets deden met de aanbevelingen. Stichting Vriendinnen en Vrienden van Schorer financierde een proefproject om uit te proberen of de schoolvisite beter kon worden voorbereid en de resultaten beter konden worden verankerd. Het project zou een jaar duren maar duurde anderhalf jaar. Het bleek dat besluitvormingsprocessen op scholen lang duren en dat een schooljaar blijkbaar nog te kort is om een succesvolle methodiek echt te verankeren.

verbeterde schoolvisitatie

De oorspronkelijke schoolvisitatie van één dag werd uitgebouwd met een onderzoek vooraf, twee workshops vooraf en een begeleiding achteraf.

Het onderzoek bestaat uit een vragenlijst die een betrouwbaar beeld geeft van de veiligheid van de school in het algemeen en seksuele diversiteit in het bijzonder. De vragenlijst is vernieuwend omdat hij niet alleen kijkt naar aardig en vervelend gedrag, maar ook naar zelfvertrouwen en onzekerheid, die vaak de oorzaak is van vervelend gedrag. Daarnaast is het ook een van de eerste vragenlijsten waarin online ervaringen integraal worden meegenomen.

De workshops vooraf waren om leerlingen voor te bereiden op het thema seksuele diversiteit en het thema schoolverandering. Heteroleerlingen weten vaak niet goed hoe de situatie van LHBT leerlingen is, en hoewel LHBT leerlingen hun eigen ervaringen kennen, kunnen ze die vaak niet in een kader plaatsen. Ze zijn bezig met hun eigen coming-out en allerlei vormen van zelf-labelling, en denken dat deze zichtbaarheid "dus" hèt recept is voor emancipatie. Dat dit niet voor alle LHBT geldt en zeker niet voor mede-heteroleerlingen, komt niet in ze op. De workshop "seksuele diversiteit" gaat in op hoe discriminatie werkt en plaatst ervaringen van LHBT én hetero's in een kader.

Geen enkele van de leerlingen (en ook vaak schooldirecties niet) hebben enig idee over hoe je een school verandert. De LHBT emancipatie blijkt daardoor meestal steken in "bewustwording", terwijl dat slechts de eerste stap is in een traject. De workshop "schoolverandering" gaat over hoe organisaties veranderen en hoe je kunt stimuleren dat scholen die stappen gaan nemen.
De schoolvisitatie zelf werd aangepast. Zo besloten we de lesobservatie te laten vervallen. De lesobservaties waren bedoeld om groepsprocessen te laten en we gebruikten oorspronkelijk het associatiespel en een stellingenspel om dit scherp te krijgen. Inmiddels blijkt echter dat zulke werkvormen bijna automatisch tot tegenstellingen en verhardde meningen leiden. Dus je onderzoek/voorlichting leidt eigenlijk tot verdere verslechtering van de situatie.

Als follow-up begeleidden we de deelnemende "Gay OK" teams met het contact onderhouden met de directie en het ervoor zorgen dat de aanbevelingen ook echt werden uitgevoerd.

scholen met gsa, leerlingenraad of zonder leerlingenparticipatie

In het project vergeleken we drie situaties: scholen met een GSA (daar hoopten we dat de GSA meer bezig zou gaan met schoolverandering (GSA+) en een vaste positie zou krijgen), scholen met een leerlingenraad (daar hoopten we dat de raad zich niet alleen met eten in de kantine en examens ging bezig houden, maar ook met sociale veiligheid en seksuele diversiteit), en scholen zonder leerlingenparticipatie (daar hoopten we dat er een GSA+ zou ontstaan of een leerlingenraad met aandacht voor seksuele diversiteit.

kansen en belemmeringen

Tijdens het project kwamen we tal van hobbels, maar ook leuke ervaringen tegen. Een flinke hobbel bleek bij LHBT leerlingen in een GSA te zitten. Soms kregen de projectbegeleiders het idee dat die totaal gehersenspoeld zijn met het idee van LHBT emancipatie bestaat uit "Paarse vrijdag vieren" en "peer voorlichting geven". Dat in de workshop "schoolverandering" besproken werd welke (andere) methoden veel meer effect hebben en dat voorlichting een beperkte rol kan spelen, leek er weinig toe te doen; het leek alsof GSA leerlingen (althans degenen waar het project mee werkte) niet open staan voor andere ideeën. Ze gaan goed om met leerlingen die het met hen eens zijn, maar de leerlingen achter in de klas die niet meedoen aan lessen en buiten de klas dan de reden zijn voor de onveilige sfeer, daar wisten ze niet mee om te gaan. Structurele mechanismen van onveiligheid op school - die extra nadelig uitpakken voor LHBT leerlingen - konden ze vaak niet herkennen omdat ze alleen op seksuele diversiteit gericht waren. Op Paarse Vrijdag wilden GSA leerlingen liever niet paarse bandjes uitdelen op de VMBO afdeling. Het is wel logisch dat LHBT leerlingen zich niet kwetsbaar willen opstellen, maar het geeft ook duidelijk aan dat het niet makkelijk is van GSA naar GSA+ te komen. Dit lijkt vooral een rol te spelen in een GSA die helemaal uit LHBT leerlingen bestaat, of waarin heteroleerlingen weinig te zeggen hebben.

Schoolniveau maakt veel uit. In een VWO waar een leerlingenraad het voortouw nam, ging het aanzienlijk beter dan in een VMBO met een leerlingenraad. In de VMBO werd de raad intensief begeleid door een docent en de leerlingen werden een beetje als kinderen behandeld; toen de directie vanwege bezuinigingen de steun aan de raad liet vervallen, was het Gay OK team daar meteen ook afgelopen. het is zeer de vraag of de directeur de interessante aanbevelingen nog zal opvolgen. De VWO raad had zelfstandig besloten aan het project mee te doen en dat het project nogal uitliep maakte hen niet zoveel uit. Er was regulier "volwassen" contact met de directie.

Het plannen van de twee workshops, de schoolvisitatie en minimaal twee follow-up bijeenkomsten is geen sinecure. Veel jongeren zijn niet gewend daarin zelf verantwoordelijkheid te nemen. Het Gay OK project bleek een mooie mogelijkheid voor leerlingenparticipatie en voor een aantal jongerenstages, maar het bleek wel aanbevelenswaardig om het hele traject aan het begin al met alle afspraken te plannen, anders loopt de periode snel uit en raakt de spanning er ook uit.

directeuren zijn niet gewend leerlingenadvies in te winnen

Peter Dankmeijer, directeur van EduDivers zegt over het project: "het was de moeite waard, ik ben blij dat Stichting Vriendinnen en Vrienden van Schorer ons in staat stelde dit te doen. EduDivers blijft werken aan structurele verbetering van de veiligheid op school. Maar de perfecte formule hebben we nog niet gevonden. Dat zit maar deels bij de leerlingen; we merkten ook veel koudwatervrees bij directeuren. Ze denken een leuke leerlingenactiviteit te hebben ingezet, en dan blijken die leerlingen met een advies te komen. Dan moeten ze opeens zelf aan de bak. Ze zijn nog teveel gewend om leerlingen te vertellen wat ze moeten doen en te weinig om zich te laten vertellen wat ze zouden kunnen doen. Dan twijfelen ze; ze willen wel luisteren naar leerlingen en democratie vóórleven, maar ook zelf het voor het zeggen houden. Daar zit nog een leerproces, ook voor schoolleiders."